Peterhof en Museumnacht

Een wat korter berichtje dit keer. Soms krijg ik namelijk wel eens commentaar dat mijn verhalen zo lang zijn! Wat foto’s van de leuke activiteiten van de afgelopen dagen met een verhaaltje erbij.

 

Donderdag was een heel mooie dag, het werd namelijk 28 graden! Mijn zus en zwager waren nog op bezoek en we hebben optimaal van het weer genoten in Peterhof. Dit is één van de zomerverblijven van de tsaren net buiten St. Petersburg. Het leuke van deze locatie is dat je met de boot naar dit eerste tsarenverblijf, gesticht door Peter de Grote, kunt omdat het aan de Finse Golf ligt. Het park is eigenlijk meer blikvanger dan het paleis, dat er op zich ook best mag zijn. Heel bijzonder zijn de vele verschillende fonteinen in het park.  Het was echt een heel fijne dag!

Vrijdag was het ineens even gedaan met het mooie weer, want het regende de hele ochtend. Erg jammer, want ik had als afsluiting van de lessen met de 3e jaars studenten van de universiteit een uitje naar één van de mooie parken in Petersburg georganiseerd. We zouden gaan skeeleren, maar dat ging dus helaas niet door. In plaats daarvan hebben we gezellig koffiegedronken en het skeeleren uitgesteld tot na de examens.

Ook al ben ik hier nog bijna zes weken, toch komt het einde al wat dichterbij. Dat komt ook vooral omdat zowel de lessen van de uni alsook op het NIP de komende week ophouden. Op het NIP hadden we vorige week examens en staat er nu alleen nog een afsluitende les gepland.  De universiteitsexamens zijn begin juni en dat zijn ook de laatste verplichtingen die ik hier heb. Wel een raar idee omdat thuis iedereen nog weken met het werk rondom de examens zit, waar ik ook vorig jaar natuurlijk nog heel druk mee was. Voor mijn collega’s thuis daarom ook nog veel succes de komende tijd!

De rest van mijn tijd hier heb ik dus nog alle tijd voor leuke toeristische uitstapjes in het land en ook komt er nog bezoek om leuke dingen mee te doen! Omdat het mooie weer nu lijkt aangebroken (dit weekend is het weer heerlijk!) zullen dat zeker nog fijne weken worden. Het eerste uitstapje staat deze week al op het programma. Met Esther, de stagiaire van het nip, ga ik een paar dagen naar Pskov. Een heel historische stad op een halve dag reizen van Petersburg. Ik heb er veel zin in!

Of dit nu ook folklore is?

Gistermiddag hadden we trouwens al wat historische folklore in Petersburg. De stad Novgorod probeerde zich van haar beste kant te laten zien om toeristen te trekken. Zie de foto’s van de optredens in klederdracht!

De laatste foto’s zijn van de museumnacht van gisteren. Net als in verschillende andere steden heeft Petersburg ook een nacht waarin je met een passepartout allerlei interessante musea kunt bezoeken waar van alles wordt georganiseerd. Met Esther ben ik naar een kunstencentrum geweest, Poesjkinskaja 10, waarover ik al veel had gehoord. Dit gekraakte huis werd eind jaren tachtig een soort vrijhaven voor kunstenaars die hier woonden en werkten. Dat gebeurt nog steeds en nu  kon je hun werkruimtes (waar ze ook wonen) bekijken. Verder  werden er gedichten voorgedragen en hebben we een interessante tentoonstelling over de Samizdat gezien. Deze term houdt de clandestiene uitgave van verboden literair werk tijdens de Sovjet-Unie in. Heel bijzonder!

Pep see

De sfeer was heel prettig en deed me erg aan Berlijn denken. Veel merk je in Petersburg over het algemeen niet van een soort alternatieve scène (waar Berlijn juist bekend om staat), maar in dit centrum was die wel heel duidelijk aanwezig.  Het kapitalisme met al die grote auto’s en reclame in de straten is zo duidelijk aanwezig in de huidige Russische maatschappij dat je je soms wel eens afvraagt waar de cultuur is gebleven, waar het land tenslotte zo rijk aan is. Gelukkig zijn er  dus nog van die plaatsen als tegenwicht tegen de commerciële wereld die soms zo op je afkomt op de Nevski Prospekt. Niet ver van dit kunstencentrum bevindt zich nog een vergelijkbaar gebouw (Loft Etazji) waar ik al eens eerder ben geweest voor een tentoonstelling. Hier hebben we heel leuk gedanst op fantastisch vrolijke muziek van de Petersburgse band: Pep-see. Ik heb even een linkje van youtube toegevoegd van één van de leukste nummers van gisteren: Disco

http://www.youtube.com/watch?v=NMbdtJpicRo&feature=relmfu

Als afsluiting een minder leuk berichtje. Ik heb vorige week  woensdag namelijk toch wat te vroeg gejuicht toen ik dacht dat ik eindelijk van de bureaucratie af was omdat mijn registratie geregeld was. Donderdag werd ik al gebeld door de universiteit dat er nog allerlei administratieve handelingen moesten volgen. Het houdt gewoon niet op!  Ik ga er nu dan ook maar niet meer vanuit dat er nog een einde aan komt tot het moment dat ik dit land verlaat eind juni. En de schoenen die ik mezelf beloofd had als beloning voor alle bureaucratische moeite die ik moet doorstaan, koop ik nu sowieso. Eigenlijk was het de bedoeling dat ik die zou kopen als alles achter de rug was, maar daar valt dus niet meer op te wachten!

Geplaatst in Uncategorized | 1 reactie

De Russische maatschappij

Dit keer even een verhaaltje over economie, politiek en geschiedenis. Behalve hier lesgeven en culturele dingen doen, ben ik ook wel heel erg geïnteresseerd in de achtergronden van de Russische maatschappij. Ik vind dan ook dat ik daar maar eens een blogje aan moet wijden. Om het wellicht wat theoretische karakter wat te verlevendigen heb ik wat vrolijke foto’s geplaatst van de toeristische dingen die ik met mijn zus en zwager ondernomen heb, tijdens hun bezoek deze week. De eerste foto’s zijn trouwens van het feestje van gisteren voor onze hoogleraar Boris Sergeevitsj Zjarov.

 

 

 

 

 

 

Boris Sergeevitsj stopt met deze taak omdat hij de respectabele leeftijd van 75 jaar heeft bereikt. Hij blijft overigens nog gewoon werken als docent Deens, wat behalve zijn liefde voor het vak te verklaren is uit de extreem lage pensioenen in dit land waardoor veel mensen er (noodgedwongen) voor kiezen om langer door te werken. De receptie bracht voor mij nog als verrassing dat ik de felicitaties van ons consulaat (in het Russisch!) diende over te brengen. Ze vonden het wel leuk als dat ook door de Nederlander van de afdeling werd gedaan, vandaar dat ik niet echt kon weigeren. Ik was behoorlijk zenuwachtig omdat het niet alleen ten overstaan mijn bijzonder aardige baas en collega’s was, maar ook voor de Noorse, Zweedse en Deense consuls. Gelukkig ging het wel prima!

Over de Russische maatschappij dan nu. Ondanks dat ik maar een beperkte tijd hier ben en slecht een fractie van het enorme land heb gezien, zijn veel dingen in de Russische mentaliteit me in de afgelopen maanden duidelijker geworden en ben ik meer gaan begrijpen van het land.  Nu heb ik ook het geluk dat ik door mijn werk hier veel contact met Russen heb, die ik vaak ook bestook met vragen over hun geschiedenis, de omwenteling rond 1989 en over hun gebruiken en gewoonten. Ondanks dat ik me wel stoor aan bepaalde zaken in deze maatschappij, zoals de afstandelijke houding, de corruptie en de ondoorzichtige bureaucratie, blijft het land erg interessant. Al moet ik zeggen dat ik na deze vijf maanden wel genoeg Rusland heb leren kennen om er niet per se langer te willen wonen. Als toerist kom ik graag nog terug, maar om hier te leven vergt wel erg veel geduld en aanpassingsvermogen.

Al oogst ik wat dat laatste betreft alom lof onder collega’s en studenten, omdat ik me zo flink door de bureaucratie rondom mijn registratie heb heengeslagen. Ze spreken echt vol bewondering over mijn kalme en rustige houding in dat proces. Kennelijk heb ik me wellicht toch meer aangepast aan de geduldige houding van de Russen dat ik me bewust ben! Over die bureaucratie heb ik trouwens goed nieuws, want gisteren kreeg ik dan inderdaad deverklaring van mijn registratie in handen. Dat betekent dat ik nu echt af ben van het formulieren, verklaringen, handtekeningen en stempels verzamelen bij onvriendelijke danwel zeer onvriendelijke beambten! Dat lucht me erg op en ik vind dan ook dat ik nu een leuk kadootje mag kopen voor mezelf na de toestanden van de afgelopen (drie) maanden om alles geregeld te krijgen. Nieuwe schoenen ofzo.

Over de Russische economie heeft Nikita Lomagin, economieprofessor van de European University Petersburg, op het NIP deze week een interessante lezing gehouden. Ook de consul was daar overigens bij aanwezig. Die laatste vertelde vooral het algemene verhaal over de betrekkingen met Rusland, die in dit gebied (Noordwest Rusland) op economisch gebied erg belangrijk zijn voor Nederland. Zelfs zo belangrijk dat de politieke meningsverschillen vaak naar de achtergrond verdwijnen, waren letterlijk zijn woorden. De handel met Rusland zal dus niet te leiden hebben onder de bizarre anti-homowet is de conclusie, waar ik toch wel wat moeite mee heb.

Het verhaal van Lomagin ging over de grootste economische problemen, maar ook mogelijkheden van dit land. Het grootste probleem is de eenzijdigheid van de economie die vooral gebaseerd is op de handel in minerale grondstoffen, maar weinig investeringen kent in de infrastructuur en de opbouw van andere (productie)sectoren. Op dit moment gaat dat nog goed met hoge olieprijzen, maar maakt het land wel kwetsbaar. Een ander probleem is, volgens Lomagin, de beperkte mogelijkheden die jongeren krijgen om door te groeien en verantwoordelijkheden te krijgen binnen bedrijven. Veel van de meer interessante banen zijn nu bezet door de sovjetgeneratie die weinig geneigd is jongeren kansen te geven. Dat maakt vervolgens dat verschillende getalenteerde mensen hun geluk in het buitenland zoeken.

Dat is een verhaal dat wel aansluit bij verhalen van mijn collega’s op de universiteit als het gaat om kennisuitstroom van jonge academici . Al zien zij vooral de lage lonen als de oorzaak daarvan. Dat is zeker geen onterechte klacht in dit land waar zelfs een trambestuurder meer verdient dan een universitair docent!  Een ander gevolg van de lagen lonen is het risico op corruptie en dus een daling van het onderwijsniveau doordat cijfers en diploma’s gekocht kunnen worden. Om die reden geven ook veel docenten die eerlijk hun werk willen blijven doen, bijlessen omdat het loon niet voldoende is om van rond te komen. Dat was dan wel weeréén van de goede dingen in de Sovjet-Unie; het hoge onderwijsniveau dat gegarandeerd werd door de staat. Van die garantie is nu helaas niet veel meer over.

Een ander heel interessant gesprek had ik onlangs nog met mijn (intussen 3e) huisbaas Andrej en dan vooral over mijn favoriete onderwerp; de recente geschiedenis van dit land. Hij was begin twintig toen de Sovjet-Unie ineenstortte en is er, na de moeilijke overgang van gegarandeerd werk naar werkloosheid, goed in geslaagd om andere mogelijkheden te vinden om rond te komen. Voor veel mensen is dat heel anders verlopen. Het is voor ons dan ook niet voor te stellen hoe het is om van de ene op de andere dag van een communistisch naar een kapitalistisch systeem over te stappen en alle zekerheden te zien verdwijnen die je leven niet alleen maakten, maar ook bepaalden. Ook nu nog is er, volgens Andrej, een groep die veel moeite heeft met die omschakeling wat deels de populariteit van de communistische partij verklaart.  Niet iedereen heeft het gevoel beter af te zijn in deze nieuwe wereld en voor bijvoorbeeld ouderen is dat ook wel het geval.

Toch heb ik wel moeite met het vergoelijken van de Sovjettijd, zoals je dat ook in de voormalige DDR soms nog tegenkomt. Niet alleen omdat waarden als keuzevrijheid en een eigen mening mogen hebben niet te meten zijn, maar ook omdat de bevolking zelf achter Gorbatsjov aanliep met zijn moderniserings- en democratiseringsplannen, terwijl hij nu als de grootste oorzaak van alle ellende wordt gezien. Ellende is er ook zeker wel geweest in de jaren ’90 toen de schappen leeg waren, mensen al hun spaargeld verloren en er geen politieke macht was die de beloofde verbetering kon brengen. Dat verklaart ook wel weer de steun voor iemand als Poetin die er tenminste voor heeft gezorgd dat er enigszins economische stabiliteit kwam evenals internationaal aanzien door de harde taal tegenover landen als Amerika, maar ook afvallige Sovjetstaten. Op 9 mei (de Dag van de Overwinning) bleek weer uit de toespraak van Poetin dat die agressieve taal nog steeds actueel is.

Het laatste interessante punt dat ik even wil noemen uit het gesprek met  Andrej was het idee dat de Russische maatschappij van nu overeenkomsten met de late 19e eeuw vertoont. Een idee  waarover ik al eens eerder wat had gelezen. Door de onzekerheid van de omwenteling na de val van het communisme grijpen mensen terug  op oude waarden en zekerheden om met de enorme veranderingen om te kunnen gaan. Zo zie je dat de orthodoxe kerk weer veel aanhang krijgt en daarmee ruimte voor conservatieve ideeën als homofobie, maar ook het groeiende nationalisme en de traditionele man-vrouw verhouding horen hierbij.  Zaken die je niet verwacht in een moderne maatschappij, maar hier heel duidelijk aanwezig zijn. Misschien draaf ik nu wat door in mijn beschouwing, maar ik kan het toch niet echt laten door alles wat ik om mee heen zie en ervaar in dit land. Automatisch ga ik dan toch nadenken en analyseren. Er gebeurt hier veel en ik ben ook echt benieuwd hoe het land er over tien jaar uit zal zien. De fascinatie blijft dus zeker nog wel!

Geplaatst in Uncategorized | 2 reacties

Djen Pabedi

Woensdag was het dan zover, de grootste feestdag van Rusland werd gevierd: de Dag van de Overwinning (Djen Pobedi)! De voorbereidingen waren de hele week al volop aan de gang en daarbij was het ook nog eens stralend weer! Dat moest dus wel een mooie dag worden.

Anders dan ik eerst van plan was, ben ik toch niet in de stad gebleven voor de parade met het grote militaire vertoon, de vele soldaten en veteranen. De reden was dat ik een heel mooie kans kreeg aangeboden van Ljuba (mijn docente Russisch) om mee te gaan met de veteranentrein naar het Ladogameer. Dit meer is niet zomaar een mooie plek in Rusland, maar speelde ook een belangrijke rol in de Tweede Wereldoorlog. Over dit meer werden tijdens de Leningradse blokkade mensen geëvacueerd vanuit de stad en brood en wapens de stad in gesmokkeld. De veteranen die dit gevaarlijke werk (in door de Nazi’s gecontroleerd gebied) ondernamen worden ook nu nog erg gewaardeerd. Vandaar deze bijzondere plechtigheid. Deze route over het meer werd de Weg van het Leven genoemd (Daroga Zjizjni). Het was bijzonder daarbij stil te staan op zo’n dag, omdat het juist speciaal is voor deze stad en haar bevolking die door de blokkade erg veel geleden heeft in de oorlog.

Het was eigenlijk een initiatief van de zwager van Ljba, Sasja, die chef was bij de Russische spoorwegen  en nu actief in de organisatie van deze dag. Ook een nichtje van Ljuba, Lena, was mee evenals Esther, die als stagiair werkt bij het NIP. Vanwege de contacten van Sasja mochten we ook nog even in de cabine zitten van de trein Erg leuk!

De dag begon al met een bijzonder welkom op het perron door een militair orkest en mooi versierde trein. De treinreis  (zowel heen als terug) was vervolgens helemaal bijzonder en voor mij toch wel het hoogtepunt van de dag. Behalve veteranen was de trein alleen bedoeld voor organisatie en aanhang, waar wij dus nu ook deel van uit mochten maken. Zo was er bijvoorbeeld een soort komsomolgroep (dacht dat die niet meer bestonden?!) mee, die onderweg gedichten voordroegen voor de veteranen en mensen hielpen in- en uitstappen. In mijn fotoreportage zijn dit de jongeren in de grijze outfits.

Het mooiste was toch wel het dansen en zingen tijdens de reis op begeleiding van accordeonmuziek. Op zulke momenten vergeet je weer de afstandelijke houding van de Russen weer en voel je je heel welkom om met het feest mee te doen. Ik heb zelfs nog met de oude dametjes in de trein gedanst! Dat was trouwens wel op de terugweg, nadat ik wat borreltjes had gehad.

Onderweg werden ons nog allerlei dingen toegestopt als bloemen (rode anjers als symbool voor de overwinning) om bij het monument te leggen, teksten van patriottische oorlogsliederen om mee te zingen (sommige overigens echt bijzonder militant), zwart-oranje gekleurde linten als symbool van de natie (!) en tenslotte vlaggetjes van de RZD (de Russische spoorwegen). We moesten natuurlijk niet vergeten wie dit allemaal organiseert.

De ceremonie aan het meer bestond vooral uit toespraken en kransleggingen. We hebben er kort bijgestaan, maar verder lekker gepicknickt aan het mooie meer, dat tot de grootste en diepste van Europa behoort. Op de weg terug naar het station werden we als mooie verrassing nog uitgenodigd mee te doen met de maaltijd voor de veteranen. Die was erg goed verzorgd met lekkere hapjes, sjasliek en wodka. Ondertussen nog een aantal toespraken van veteranen. Ook al kon ik lang niet alles verstaan,  het was behoorlijk indrukwekkend.

De veteranen werden dus goed in het zonnetje gezet, wat ik ze ook wel gun. De ouderen in dit land hebben het toch wel het minste getroffen sinds de uiteenvalling van de Sovjet-Unie. Ook al hebben de veteranen het nog niet zo slecht doordat ze het hoogste pensioen genieten en overal gratis in musea mogen.

 

 

 

 

Tenslotte ben ik die avond nog met Esther naar het vuurwerk gaan kijken dat vanaf de Petrus en Paulusvesting werd afgestoken. Heel bijzonder om zoveel mensen bij elkaar te zien die de straten en bruggen vulden, waar normaal het verkeer langs raast. Ik kreeg er zowaar een festivalgevoel van!

Het vuurwerk zelf viel een beetje tegen, wat denk ik toch vooral kwam door de heldere lucht. De tijd van de witte nachten breekt nu ongeveer aan en dat betekent dat het steeds later (rond 21 juni zelfs helemaal niet) donker wordt. Nu gaat het rond half 11 ongeveer schemeren en het vuurwerk was om 10 uur. Toch was de mensenmassa daarna over de Nevski Prospekt wel weer heel spectaculair! Ik kan de keren dat ik leuzen als: spasiba dedu dlja pobedu! (bedankt opaatje voor de overwinning!) en daragoe veteranov, spasiba vam! (lieve veteranen, wij danken u!) niet meer tellen. Het was echt een bijzondere belevenis, deze 9e mei mee te vieren in Rusland.

Geplaatst in Uncategorized | 1 reactie

Feestdagen en verhuizing

Dinsdag werd hier, zoals ook in veel andere landen, de Dag van de Arbeid gevierd. Traditioneel stond deze eerste mei in het teken van parades, waartoe arbeiders onder het communisme verplicht gesteld werden. Tegenwoordig worden ook nog wel arbeiders uit omliggende plaatsen per bus aangevoerd om in de grote steden te demonstreren en krijgen ze soms een bonus van hun werkgever. Toch verwachtte ik vooral veel vergane communistische glorie aan te treffen. 

Samen met een paar Nederlandse studenten was ik in ieder geval nieuwsgierig genoeg om aan de Nevski Prospekt (de hoofdstraat van Petersburg) te gaan staan om te zien wat er voorbij zou komen.

Communistische retoriek fascineert me doorgaans wel, dus ik was me aan het verheugen op mooie rode vlaggen en vaandels met afbeeldingen van Marx tot Lenin. De teleurstelling was dan ook groot toen het niet de communistische arbeiders waren die vooraan liepen, maar nota bene aanhangers van Verenigd Rusland, de partij van Poetin! Daar achteraan kwamen dan wel een aantal vakbonden (van dokwerkers en metaalarbeiders tot medewerkers van de Academie van Wetenschappen) en andere politieke groepen. Daar tussendoor liepen dan weer af en toe aanhangers van Poetin, goed voorzien van gekleurde jasjes, ballonnen en vlaggen. Daar was duidelijk niet op bezuinigd.

Pas na ongeveer een uur (de hele optocht duurde ongeveer 1,5 uur) kwamen dan de communisten, die zich tegenwoordig overigens in meerdere partijen hebben afgesplitst. Dit vanwege het minder positieve imago van de communistische partij die de Sovjet-Unie leidde. Opvallend was het leeftijdsverschil met de andere groepen demonstranten. De communisten waren gemiddeld wel zo’n 30 jaar ouder schat ik in. Op zich ook niet zo gek, omdat vooral de ouderen het slechter hebben gekregen sinds de invoering van het kapitalistische systeem. Een mager pensioen en minder voorzieningen als gratis medische zorg en openbaar vervoer, maken dat velen van hen het oude communistische systeem nog bijzonder waarderen.

 

 

 

 

 

De andere groepen vertoonden overigens opvallend veel overeenkomsten met de deelnemers aan de anti-Poetin demonstraties van februari. Nu ook weer felle nationalisten (dit keer zelfs met afbeeldingen van Stalin!) naast gematigder politieke partijen en milieugroepen. Behalve dat aanhangers van Verenigd Rusland toen natuurlijk niet meeliepen, was er nu ook minder ruimte voor LGBT, de homobond van Rusland. Bij aanvang van de demonstratie werden zo’n twintig demonstranten van deze groep opgepakt omdat ze hun roze en regenboogvlaggen niet wilden afgeven. Vanwege de recente anti-homowet overtraden ze hiermee de regels want er kunnen natuurlijk ook minderjarigen langs de parade staan die je op deze manier op allerlei ideeën kunt brengen. Ik vind deze wet nog steeds te gek voor woorden!

Ter illustratie heb ik even wat foto’s van de verschillende groepen geplaatst. Ook zien jullie nog foto’s van de Leidense studenten en ik voor de boekenmarkt buiten het centrum, waar we na de demonstratie naartoe zijn gegaan. Voor het gebouw staat een standbeeld van Nadezjda Kroepskaja, de vrouw van Lenin en naamgeefster van dit voorheen communistische culturele centrum.

Ook volgende week staan er nog wat bijzondere gebeurtenissen gepland in Rusland. Maandag 7 mei is de inauguratie van Poetin als president. Een feestdag zou ik dat zeker niet willen noemen evenals anders tegenstanders van Poetin die hiervoor op 6 mei een grote demonstratie (Mars van een Miljoen) hebben aangekondigd. Er gebeurt weer van alles!

Ondertussen wordt er namelijk ook bijna dagelijks geoefend voor de grote parade van militairen en veteranen op 9 mei, de Dag van de Overwinning.  Zo wordt het verkeer regelmatig opgehouden door een stoet legerauto’s uit de tijd van de Tweede Wereldoorlog, compleet met lookalikes van generaals. Ik geloof dat ik Maarschalk Zjoekov intussen al zo’n drie keer voorbij heb zien komen deze week! Maar ook staat de bus soms stil vanwege overstekende groepen soldaten op weg naar het Paleisplein (bij de Hermitage) voor de repetitie. Compleet met militair orkest; dat heeft toch eigenlijk ook wel weer wat! Ook wordt het volk goed opgewarmd met posters, vlaggen en vaandels voor de grote dag op bijna elke straathoek. Die dag moet dan ook wel spectaculair worden met een grootse parade. Ik verwacht nu toch echt wat na de teleurstelling van 1 mei!

\

 

 

 

 

 

 

Tenslotte nog even een paar foto’s van mijn nieuwe onderkomen. Mijn huisbazin van de studio aan de Pestelja Ulitsa had al aangekondigd dat ik per 1 mei op zoek zou moeten naar iets anders, omdat ze het vanaf die tijd zou gaan verhuren aan toeristen. De komende maanden is Petersburg namelijk erg in trek bij toeristen die ook graag in gemeubileerde studio’s verblijven omdat deze vaak voordeliger zijn dan de hotels in de stad.  Dat maakte het meteen ook niet makkelijk om iets nieuws te vinden, maar gelukkig kan ik voor een maand een studio overnemen van een Groningse Slaviste die weer terug naar Nederland gaat. Dan heb ik voorlopig weer even wat.

De plek is ook helemaal niet gek, want de studio bevindt zich aan de Dostojevskaja Ulitsa oftewel de Dostojevski straat. Ik vind het wel wat hebben om in de straat te wonen die vernoemd is naar deze beroemde schrijver. Niet ver hier vandaan heeft hij namelijk ook zelf gewoond en in dit deel van het centrum spelen ook verschillende van zijn verhalen zich af. Erg vrolijk zijn zijn romans over het algemeen niet met thema’s als verloren eer, het menselijk lijden en vaak ook zelfdoding. Volgens kenners beschrijft Dostojevski vooral het vijandige deel van Petersburg, sommige hebben het zelfs over de onderbuik van de stad. De architectuur in dit deel van de stad is ook duidelijk eenvoudiger en minder chique dan de buurt rondom de Pestelja straat.

Veel Petersburgers hebben nu trouwens nog steeds  hun vooroordelen over deze plek, zoals mijn vorige huisbazin die de straat aan de ‘verkeerde’ kant van de Nevski Prospekt vindt liggen. Ik ga me er in elk geval niet druk om maken, want vind het juist wel een authentieke en interessante plek om te wonen. Op deze manier leer ik ook weer een ander deel van Petersburg beter kennen!

Geplaatst in Uncategorized | 3 reacties

Op vakantie in eigen land

Een paar oplettende mensen hadden al gemerkt dat ik even wat minder berichtjes heb geplaatst op mijn blog en gingen zich zelfs al zorgen maken! Ik kan iedereen geruststellen, er is niks aan de hand. Ik was een weekje op vakantie en wel in Nederland. Eigenlijk was er dus wel wat aan de hand, want dat was vooraf niet de bedoeling. In het omvangrijke bureaucratische proces dat ik hier moet ondergaan was echter toch wat misgegaan met mijn registratie. De beste oplossing voor het probleem leek het mij naar Nederland te sturen om een nieuw visum aan te vragen voordat het oude zou aflopen. Met spoed is dat de afgelopen week gelukt. Omdat ik niet veel tijd zou hebben met verschillende mensen af te spreken, had ik dit van tevoren niet aangekondigd. Ik hoop dat ik achteraf nu niemand beledigd heb!?

In eerste instantie was ik niet zo blij met de situatie, maar uiteindelijk vond ik het wel fijn om even een week weg te kunnen uit dit land en lekker  vakantie te hebben. Als je lang in een stad zit ga je wat groen en natuur om je heen toch missen en ook had ik nu de kans mijn familie en een aantal vrienden weer te zien. Het was een leuke week! Voor de sfeer heb ik even wat foto’s van de tulpenvelden op de boerderij thuis bij dit berichtje geplaatst.

Automatisch gaan je ook dingen opvallen als je na lange tijd weer terugkomt in je eigen land. Zo vind ik het altijd weer bijzonder hoe zo’n lang volk we toch zijn! In het buitenland kan ik altijd goed meedoen, maar in Nederland hoor ik duidelijk weer bij de kleinere mensen.  
Ook zijn vrouwen veel praktischer gekleed; veel meer casual dan in Rusland. Ik heb er nu eens beter op gelet en vind eerlijk gezegd toch dat Nederlandse vrouwen mooier zijn (evenals Nederlandse mannen overigens, maar dat had ik al eens geschreven). Laatst zei iemand hier dat Russische vrouwen niet per definitie mooier zijn dan West-Europese vrouwen, wat soms weleens wordt gezegd, maar dat dat vooral zo lijkt omdat ze veel aandacht aan hun uiterlijk besteden. Dat laatste is zeker zo en ook wel iets wat we van ze kunnen leren. Helaas slaat het in Rusland soms wat door naar het ordinaire, toch mogen in Nederland jurken en hakken ook wel wat meer. Soms zijn we wel erg praktisch ingesteld met de eeuwige spijkerbroek, Northface jas en stevige stappers!

Ook opvallend vond ik dat het een stuk rustiger was overal; op straat, in het openbaar vervoer etc. Petersburg is natuurlijk een miljoenenstad waar altijd veel mensen onderweg zijn, maar ik denk ook dat we in Nederland wat relaxter zijn. Het gaat er in Rusland wat onrustiger of zelfs agressiever aan toe. Dat laatste zal ook wel te maken hebben met het feit dat je hier meer voor jezelf moet opkomen  aangezien je van de staat absoluut niks kunt verwachten.  Overigens kun je hieruit niet de conclusie trekken dat het saai is in Nederland. Toen ik net op Schiphol aangekomen was bleek het kabinet gevallen en op het treinstation was alles ontregeld vanwege een ernstig treinongeluk bij Amsterdam. Het is dus niet zo dat er nooit wat gebeurd in ons land!

Een laatste punt dat ik wil noemen en dat me vooral ook positief opviel is de vriendelijkheid en service in winkels etc. De uitspraak dat het winkelpersoneel in Rusland hun waren moeten verkopen terwijl ze dat in Nederland (en andere landen) willen is zeker wel ergens op gebaseerd. Dit viel meteen op toen ik op het station in Den Haag koffie bestelde bij de kiosk en de verkoper daar zelfs een grapje maakte! Ik was helemaal van mijn stuk gebracht omdat ik het niet meer gewend ben. Lachen is hier zelfs al ongekend in winkels. Soms kunnen enthousiaste verkopers irritant zijn, maar ik kan niet anders zeggen dan dat ik heel duidelijk die vriendelijkheid (of het nu oprecht is of niet) mis in Rusland. Een norse houding en afstandelijkheid zit de mensen hier toch meer in het bloed dan goed voor mij is, geloof ik.

Toch was het ook wel weer fijn terug te komen in Petersburg en al mijn collega’s en een groot deel van de studenten weer te zien vandaag. Wel werd ik meteen geconfronteerd met allerlei praktische vragen over wanneer het werk weer zou beginnen. Dat lijkt een makkelijker te beantwoorden vraag dan je denkt in dit land. Al eerder werd ik met de vreemde gewoonte geconfronteerd om vrije dagen te compenseren in het weekend. Als een feestdag op donderdag valt, is vaak de vrijdag ook een vrije dag. Daarvoor wordt dan gewerkt op de zondag ervoor of erna. Daar zit vaak wel een patroon in, maar zo gauw het datsjaseizoen is begonnen wordt het allemaal wat ingewikkelder. De datsja, oftewel het buitenhuisje met tuin, is in Rusland heilig. Nu hier dan ook eindelijk het voorjaar is aangebroken, gaat het de Russen kriebelen om te zaaien en te planten. Het voorwerk wordt overigens al op de vensterbank verricht, want zo lang duurt de zomer natuurlijk niet. Zo heeft ook Anja, onze secretaresse op het NIP, al zaaigoed op laten komen zodat het groeiproces in de tuin sneller zal verlopen (zie foto’s).

Gelukkig voor de datsjabezitters zijn er in mei een aantal feestdagen die dan ook met beide handen worden aangegrepen. De eerste feestdag is meteen al op 1 mei, de Dag van de Arbeid. Afhankelijk van wanneer de dag in de week valt is de dag erna of ervoor ook vrij. Omdat het nu op dinsdag is, is het logisch dat dat de maandag zou zijn. Toch valt het niet mee om dat besluit te nemen kennelijk, aangezien op de universiteit dit nieuws pas vorige week bekend werd gemaakt.  Mijn collega’s hebben daarom zaterdag gewerkt en velen zijn vandaag naar de datsja. Toch staat het docenten ook vrij om zelf te plannen en was de universiteit vandaag wel open voor colleges, vooral vanwege de aanstaande examens. Mijn registratie in orde maken kon echter weer niet, want het administratieve personeel was dan wel weer vrij. Best verwarrend!

Nog verwarrender gaat het worden met 9 mei, de Dag van de Overwinning (2e Wereldoorlog). Deze valt op woensdag en daarom worden er maar liefst twee vrije dagen aan vast gekoppeld. Waarschijnlijk zijn dat de dagen ervoor (maandag en dinsdag), maar het kunnen ook maar zo de dagen erna zijn. Ook dat besluit wordt pas laat bekend gemaakt. Deze vrije dagen worden vervolgens gecompenseerd op twee zaterdagen. Waarom dat nu zaterdagen zijn terwijl eerder de zondagen gewerkt werd is dan weer een raadsel.

Jullie begrijpen dat het op deze manier soms best lastig is om te plannen met lessen, als je al überhaupt niet weet wanneer je nu wel of niet op je werk verwacht wordt! Toch heeft het ook wel weer z’n charme dat niet alles zo gestructureerd gaat als in Nederland. Ik kan er wel om lachen en die houding maakt ook dat ik het hier zeker nog wel uithoud, de komende twee maanden van mijn verblijf. Klimatologisch zijn deze maanden ook de mooiste in het jaar, met veel licht (vanwege de noordelijke ligging) en zon! Dat compenseert de onvriendelijkheid op straat en in de winkels dan wel weer enigszins.

Geplaatst in Uncategorized | 4 reacties

Pasen en Raspoetin

Een bericht met goed nieuws, want het lijkt erop dat hier ook eindelijk de lente is aangebroken. Vorige week hadden we een paar hele mooie dagen met veel zon en temperaturen rond de 12 graden! Ik heb er na zo’n lange winter erg naar uitgezien. Intussen is het wat meer bewolkt en net als in Nederland kan het ook zo weer wat kouder worden, maar toch merk je aan de lucht en omdat de meeste sneeuw weg is, dat het toch wel echt voorjaar wordt.

Wat ook grappig is is dat er meteen allerlei voorjaarsschoonmaakacties waren. Mensen wassen hun auto’s en overal werd geschilderd (ijzeren hekken, poorten en regenpijpen).  Ook spelen er meer kinderen buiten zoals op het speeltuintje vlakbij het nip, waar ik tot nu toe alleen nog maar alcoholisten heb gezien. Nu nog wat groen aan de bomen en het lentegevoel is compleet!

Lente past ook wel bij het Paasgevoel.  Anders dan in Nederland was het namelijk dit afgelopen weekend Pasen. De Russisch-Orthodoxe kerk houdt nog de oude (Juliaanse) kalender aan, die achterloopt op die van ons. Voor  veel Russen een gewoon weekend, maar omdat de kerk intussen weer een behoorlijke aanhang heeft merkte je in het straatbeeld van vorige week al wel dat er iets op komst was. Zo stond er elke dag een rij mensen voor de kerk voor mijn huis (waar ik in de afgelopen maanden echt nooit iemand gezien heb)  en liepen er veel mensen met katjestakken rond. Bij de intocht van Jezus in Jeruzalem werden er palmtakken voor hem neergelegd. Omdat die in Rusland niet echt te vinden zijn worden katjes gebruikt als alternatief bij het kerkbezoek tijdens Pasen.

Omdat voor christelijke feestdagen in de communistische staat geen plaats was, zijn dit meestal ook nu nog geen officiële vrije dagen. Het is dus vooral een feest in het weekend, hoewel de voorbereidingen volgens goede traditie al op de donderdag ervoor beginnen met het beschilderen van eieren. Dit is echt een hele kunst in Rusland, waar ze veel tijd aan besteden (zie de afbeelding). Het volgende onderdeel in het paasritueel is de eieren op zaterdag mee te nemen naar de kerk om ze te laten inwijden (met wijwater en zegeningen) door de priester. Zaterdag kwam ik langs een belangrijke kerk in Petersburg (Vladimirkerk, zie foto) en zag daar hele rijen mensen staan. Terwijl ik toch altijd dacht dat eieren als symbool van vruchtbaarheid een heidense oorsprong hadden! Kennelijk zijn ze helemaal opgenomen in de Orthodoxe kerk.

Op zaterdag is ook het hoogtepunt van de kerkelijke viering met een dienst die rond elf uur ’s avonds begint en maar liefst duurt tot een uur of drie in de nacht, waarbij overigens ook gewoon kinderen aanwezig zijn. Onderdeel van de dienst is een ‘rondje om de kerk’: een  tocht met takken en kaarsen rond of langs de kerk. Op zondag is iedereen moe en komt er van kerkbezoek niet meer veel, wel wordt er dan nog lekker gegeten en gedronken. Ook in Rusland kennen ze bijvoorbeeld het paasbrood en natuurlijk de gezegende eieren!

Ik heb ook nog wat foto’s geplaatst van mijn bezoekje aan het Joesoepov paleis uit de 18e eeuw aan de Moika (één van de grachten in Petersburg). Ik was daar samen met Esther, die deze week begonnen is als stagiair bij het NIP. De familie Joesoepov behoorde tot belangrijke adel die op goede voet stond met de tsarenfamilie, daarnaast waren ze ook grote kunstliefhebbers. Veel van de kunstwerken zijn echter sinds de revolutie eigendom van de staat en hangen nu in andere musea waaronder de Hermitage, maar ook zonder de schilderijen is het een bijzonder mooi gebouw om te bekijken.

 

 

 

 

 

Extra bijzonder aan deze plek is dat hier op 16 december 1916 Grigorij Raspoetin werd vermoord door graaf Felix Joesoepov. Over Raspoetin doen vele verhalen de ronde, maar de meeste gaan er vanuit dat de man een monnik was die als een soort gebedsgenezer bijkluste. De vrouw van tsaar Nicolaas II, Alexandra, riep vanaf 1907 zijn hulp in voor de behandeling van hun zoon Aleksej die aan hemofilie leed. Op wonderbaarlijke manier voelde de jongen zich telkens een stuk beter als Raspoetin langs was geweest. In de jaren daarna kreeg de monnik een hele schare aan bewonderaars,  vooral vrouwen, waaronder de tsarina. Ik heb even een afbeelding van de man geplaatst om aan te geven dat het best lastig is een verklaring te geven voor zijn aantrekkingskracht op vrouwen. Het zal wel iets met zijn vermeende bijzondere krachten te maken hebben.

Een probleem ontstond toen Raspoetin ook steeds meer invloed aan het hof en dus op de politiek van het land kreeg. Om die reden gingen steeds meer leden van de Russische adel hem wantrouwen, maar ook werd getwijfeld aan zijn oprechtheid als monnik. Vooral vanwege zijn vele seksuele uitspattingen, waaronder de verkrachting van een non. Een aantal samenzweerders onder leiding van Joesoepov besloot hem uiteindelijk uit de weg te ruimen.   Het verhaal gaat dat graaf Joesoepov Raspoetin uitnodigde op dit mooie paleis aan de Moika en hem vergiftigde gebakjes en wijn gaf. Volgens een bevriende arts moest het genoeg zijn om een stier te doden, maar Raspoetin voelde zich alleen wat slechter, waarop hij even een frisse neus ging halen. Buiten werd hij vervolgens door de samenzweerders neergeschoten en zijn lichaam in de Moika gegooid. Autopsie wees echter uit dat hij overleden was door verdrinking. Het verhaal rondom Raspoetin blijft dus nog vol mysteries.

Maciej was (ook in het kader van obscure musea geloof ik) een paar weken geleden in het Erotica museum van Petersburg. In dit minimuseum,  dat verbonden is aan een prostaatkliniek, is een penis van 30 cm te zien waarvan wordt beweerd dat die van Raspoetin is. Misschien ga ik die ook nog een keer bekijken, al is dat wel weer erg obscuur!

Geplaatst in Uncategorized | 4 reacties

Moskou 2

NB Dit is het tweede deel van mijn verhaal over de excursie naar Moskou: deel 1 vind je rechts in het menu (Moskou 1).

De tweede dag van de excursie was het weer veel minder mooi, zoals je op de grijze foto’s wel kunt zien. ’s Ochtends regende het eerst ook nog (zie de foto van mij met Karl Marx) en er was veel mist. Dat was jammer, maar omdat we veel met een bus onderweg waren, niet heel vervelend.

Felix leidde ons weer rond door de stad en vertelde veel over de toeristische highlights. We hebben onderweg kerken gezien, maar ook het Witte Huis (bekend als regeringscentrum, maar tegenwoordig zetel van het stadsbestuur) en de bekende suikertaarten van Stalin. Stalin had oorspronkelijk bedoeld om negentien markante bouwwerken verspreid over de stad te laten bouwen. Het idee was dat hij als nieuwe tsaar (zo zag hij zichzelf zonder al te veel bescheidenheid) ook een nieuw Kremlin wilde bouwen. Hij stierf toen er zeven waren gebouwd en zijn opvolgers zijn aan de andere niet meer toegekomen. Ze worden de zeven zusters genoemd en lijken van een afstand op suikertaarten door de kitscherige vorm, vandaar de bijnaam.

Persoonlijk vind ik deze megalomane bouwwerken eigenlijk wel heel mooi en zelfs één van de hoogtepunten van deze excursie. Ik had me echt verheugd deze bouwwerken eens te zien, waarvan de MGU (Staatsuniversiteit van Moskou) de mooiste is. Omdat het gebouw zo hoog is, hing het deze dag echter half in de mist en heb ik die moeten missen. Wel heb ik foto’s van Hotel Oekraïne en Hotel Leningradskaja. Behalve hotels, bevonden zich in de suikertaarten ook appartementen en regeringsonderdelen zoals het ministerie van buitenlandse zaken. Slappe aftreksels van deze architectuur vind je trouwens in Berlijn aan de Frankfurter Allee (voorheen Stalinallee) en de Karl Marx Allee, waar ik ook een speciaal gevoel bij heb omdat ik het geluk had hier een kamer te vinden toen ik in Berlijn studeerde.

Een rondleiding hadden we nog over het complex van het Novedevichy Klooster (uit 1524), zuidoostelijk van het stadscentrum en de naastgelegen begraafplaats. In dit klooster woonden behalve nonnen, ook vrouwen van de tsarenfamilie die hen liever kwijt dan rijk was. Bijvoorbeeld de vrouw van tsaar Fjodor I, Irina, in 1598 om onder druk plaats op de troon te maken voor zijn opvolger. Peter de Grote borg hier niet alleen zijn halfzus Sofia hierin op omdat hij bang was dat ze de macht wilde opeisen, maar ook zijn eerste vrouw Evdokia omdat hij vond dat zij en haar conservatieve familie zijn hervormingsideeën in de weg zaten.

Het is een heel mooi kloostercomplex wat door de witte muren heel rustig overkomt. Van een afstand heb ik een  overzichtsfoto van het complex genomen en van de begraafplaats heb ik de poort gefotografeerd. Hier liggen belangrijke kunstenaars als Gogol, Sjostakovitsch en Tsjechov, maar ook politici als Chroeststjov en Boris Jeltsin of andere figuren die op de een of andere manier een rol speelden in de Russische geschiedenis. Sprake van serene rust was er op dit kerkhof overigens niet vanwege een internationale biathlonwedstrijd (skiën en schieten) in het nabijgelegen stadion van Spartak Moskou op dat moment. Ook wel weer provocerend van de communisten om dit stadion (gebouwd voor de Olympische Spelen in 1980) naast een klooster te bouwen!

Later die dag ben ik nog met een klein groepje naar naar Kitai-Gorod geweest. Dit is een historisch deel van het centrum net buiten het Kremlin, wat ook onderdeel uitmaakte van de vestingwerken en in het midden van de 16e eeuw werd aangelegd. De naam komt van het Mongoolse woord voor midden: het was de middelste vesting. Tot het einde van de 16e eeuw werden er nog twee andere muren om de stad heen gebouwd, waar intussen niet veel meer van te zien is. Kitai-Gorod was in de tsarentijd een levendig centrum van handel, zowel in producten als financieel. Daarnaast vind je er ook veel kerken en kathedralen, zoals overal in Moskou. Dit ondanks pogingen van de communisten er zo veel mogelijk af te breken of een andere bestemming te geven (zoals garage, disco, graanopslag of bioscoop). Tegenwoordig worden juist veel kerken gerestaureerd wat weer een bewijs is van de herwonnen macht van de orthodoxe kerk in dit land sinds de val van het communisme. ’s Avonds zijn we nog gezellig naar de kroeg geweest. Het is wel grappig om weer eens met studenten op te trekken. De meeste zijn een stuk jonger dan ik ben, maar dat maakte eigenlijk niet echt uit. Met een paar studentes had ik wat minder aansluiting, maar verder was het vooral heel leuk!

Zondag zijn we met een paar mensen nog naar het Leninmausoleum geweest. We gingen op tijd omdat de rij berucht is voor de opbaarplaats van het in 1924 gebalsemde lichaam van Lenin. Onlangs is het lichaam gerestaureerd, wat ook goed te zien was. Het lijkt intussen vooral op een wassen beeld uit Madame Tussauds. Toch vond ik het vreemd genoeg indrukwekkend om het meest authentieke overblijfsel van de stichter van de Sovjet-Unie, zijn lichaam, te zien. De geschiedenis van de Sovjet-Unie en het communisme fascineerde me altijd enorm, dat ik het toch wel heel bijzonder vond om deze man te zien in zijn laatste rustplaats. Foto’s maken was niet toegestaan, dus kan jullie het resultaat van de restauratie helaas niet laten zien.

Die middag vertrokken we alweer met de sneltrein (in vier uur!) naar huis. Onderweg heb ik nog wat foto’s gemaakt van de minder gezellige buitenwijken, maar ook van het platteland met dorpen bestaande uit de typische Russische houten huizen.

Het was een heel interessante excursie!

Geplaatst in Uncategorized | 5 reacties